Polonya’da siyasi kriz büyüyor: Anayasa Mahkemesi çevresinde polis müdahalesi
Polonya’da Başbakan Donald Tusk hükümeti ile Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki arasındaki yargı krizi tırmandı. Anayasa Mahkemesi Başkanı ve yardımcısının görevden uzaklaştırılmasının ardından mahkeme binası çevresinde polis önlemleri artırıldı. Muhalefet gelişmeleri “darbe girişimi” olarak nitelendirirken Cumhurbaşkanı Nawrocki, Senegal ziyaretini yarıda keserek ülkesine döndü.
Anayasa Mahkemesi’nde yetki krizi
Polonya’da hükümet ile Cumhurbaşkanlığı arasında uzun süredir devam eden yargı sistemi ve hâkim atamaları konusundaki anlaşmazlık, Anayasa Mahkemesi üzerinden yeni bir siyasi krize dönüştü.
Başkent Varşova’da Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański’nin görevlerinin askıya alındığının açıklanması, ülkedeki siyasi gerilimi artırdı.
Mahkemenin yönetimi ve yargıçların atanması konusundaki anlaşmazlıkların ardından polis ekipleri mahkeme çevresinde konuşlandırıldı. Mahkeme önünde toplanan göstericiler ile güvenlik güçleri arasında gerginlik yaşandı.
Polis, mahkeme çevresindeki çitleri aşan ve güvenlik görevlilerine çeşitli nesneler atan bazı göstericilere müdahale etti. Olaylarda üç kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
Muhalefetten “darbe girişimi” suçlaması
Muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS), hükümetin Anayasa Mahkemesi’ne yönelik adımlarına sert tepki gösterdi.
Parti lideri Jarosław Kaczyński, yaşananları ülkede devam eden bir darbenin yeni aşaması olarak nitelendirdi. PiS yöneticileri de destekçilerine çağrıda bulunarak Anayasa Mahkemesi önünde toplanmalarını istedi.
Hükümetin adımlarını eleştirenler, mahkeme yönetimine müdahalenin anayasal düzeni tehdit ettiğini savunuyor.
Başbakan Donald Tusk hükümeti ise yapılan müdahaleleri, yargı bağımsızlığını yeniden tesis etme ve mahkemenin çalışmalarını işler hâle getirme çabası olarak değerlendiriyor.
Cumhurbaşkanı Nawrocki Senegal ziyaretini yarıda kesti
Krizin büyümesi üzerine Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Senegal’e gerçekleştireceği resmî ziyareti yarıda keserek Polonya’ya dönme kararı aldı.
Nawrocki, cumhurbaşkanının böyle bir dönemde ülkesinde bulunması gerektiğini belirterek Varşova’ya döndü.
Cumhurbaşkanı, yaşananları anayasal düzene müdahale olarak değerlendirirken güvenlik güçlerinin mahkeme çevresinden çekilmesi gerektiğini savundu.
Krizin temelinde yargı reformları var
Polonya’da Anayasa Mahkemesi üzerinden yaşanan çatışmanın kökleri, 2015’ten bu yana devam eden yargı reformları ve hâkim atamaları tartışmalarına dayanıyor.
2015-2023 yılları arasında iktidarda bulunan PiS döneminde gerçekleştirilen yargı düzenlemeleri, Avrupa Birliği ile Varşova yönetimi arasında hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı konusunda ciddi anlaşmazlıklara yol açmıştı.
2023’te iktidara gelen Donald Tusk hükümeti, yargı sistemindeki tartışmalı düzenlemeleri değiştirmeyi ve hukuk devleti ilkelerini yeniden güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak Cumhurbaşkanı Nawrocki’nin bazı hâkim atamalarına karşı çıkması ve reformlara yönelik tutumu, süreci daha da karmaşık hâle getiriyor.
