Kürt meselesinde yeni eşik: Silahların ardından siyaset sınavı

Türkiye, Kürt meselesinde yıllardır süren güvenlik merkezli yaklaşımın ardından yeni bir dönemin eşiğinde. “Terörsüz Türkiye” adı verilen süreç, artık yalnızca siyasi açıklamalarla değil, Meclis’e sunulan çerçeve yasa ile somut bir hukuki zemine taşınmış durumda.

Ancak tam da burada kritik soru ortaya çıkıyor: Silahların bırakılması Türkiye’deki Kürt meselesinin çözümü için yeterli olacak mı?

5 Ağustos’ta TBMM Başkanlığı’na sunulan “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” teklifi, sürecin en önemli adımlarından biri. Teklifin yürürlüğe girmesi, PKK/KCK bağlantılı yapıların kendini feshetmesi ve silahların tamamen bırakıldığının tespit edilmesi gibi şartlara bağlanıyor.

Bu düzenleme, devlet açısından öncelikle silahlı yapının tasfiyesi ve güvenlik sorununun sona erdirilmesi hedefini ortaya koyuyor.

Ancak DEM Parti’nin yaklaşımı daha geniş bir çerçeveye işaret ediyor. Parti yönetimi, Kürt meselesinin artık çatışma ve güvenlik zemininden çıkarılarak siyaset ve hukuk alanında ele alınması gerektiğini savunuyor. Tuncer Bakırhan, çerçeve yasanın yanı sıra demokratikleşme ve yerel demokrasi alanında yeni düzenlemeler yapılmasını istiyor.

Dolayısıyla önümüzdeki dönemin asıl tartışması, “PKK silah bırakacak mı?” sorusundan “silahların ardından hangi siyasi düzen kurulacak?” sorusuna kayabilir.

Devlet ile Kürt siyaseti aynı noktada mı buluşuyor?

Burada dikkat çekici bir tablo var.

Ankara’nın önceliği, terörün tamamen sona ermesi, silahlı yapıların tasfiye edilmesi ve Türkiye’nin güvenlik sorununu geride bırakması.

Kürt siyasi hareketinin beklentisi ise bunun ötesinde. Çerçeve yasanın Kürt meselesini demokratik siyaset, hukuk, eşit yurttaşlık ve yerel demokrasi başlıklarıyla birlikte ele alması isteniyor.

Bu iki yaklaşım birbirine tamamen zıt değil. Fakat aralarında önemli bir mesafe bulunuyor.

Türkiye’nin önündeki en büyük siyasi sınav da bu mesafenin nasıl kapatılacağı olacak.

Çünkü silahlı çatışmanın sona ermesi, Kürt meselesinin ortadan kalkması anlamına gelmeyebilir. Tam tersine, silahların devreden çıkmasıyla birlikte bugüne kadar güvenlik başlığı altında tartışılan birçok siyasi ve toplumsal talep daha görünür hale gelebilir.

Barzani faktörü neden önemli?

Meselenin bir başka boyutu ise artık yalnızca Türkiye’nin iç siyasetiyle sınırlı olmaması.

Irak Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani’nin Türkiye’deki sürece açık destek vermesi dikkat çekiyor. Barzani, çerçeve yasayı Türkiye’deki unsurlar arasında güvenin inşa edilmesi ve barış içinde bir arada yaşam açısından önemli bir fırsat olarak değerlendirdi.

Bu destek Ankara açısından da önemli.

Çünkü Türkiye’nin Kürt meselesi artık Irak ve Suriye’deki gelişmelerden bağımsız düşünülemiyor. Irak Kürdistan Bölgesi’nin siyasi ağırlığı, Suriye’deki Kürtlerin geleceği ve ABD’nin bölgedeki politikası aynı denklem içinde bulunuyor.

Özellikle Suriye’de Kürtlerin merkezi hükümetle entegrasyon sürecinin devam etmesi, Türkiye’nin kendi Kürt meselesine ilişkin attığı adımların bölgesel etkisini daha da artırıyor.

Asıl sınav şimdi başlıyor

Türkiye açısından “Terörsüz Türkiye” sürecinin en kolay kısmı belki de silahların bırakılması olabilir.

Asıl zor aşama bundan sonra başlayacak.

Çünkü silahların olmadığı bir ortamda siyaset daha fazla alan isteyecek. Kürt siyasi aktörleri, demokratik haklar, yerel yönetimler, ifade özgürlüğü, siyasi temsil ve hukuk alanındaki taleplerini daha güçlü biçimde gündeme getirebilir.

İktidarın burada vereceği cevap, sürecin geleceğini belirleyecek.

Eğer süreç yalnızca “terör sona ersin, silahlar bırakılsın” noktasında kalırsa, Kürt meselesinin siyasi boyutu yeniden tartışmanın merkezine gelebilir.

Fakat güvenlik adımı demokratikleşme ve toplumsal bütünleşme adımlarıyla tamamlanırsa, Türkiye gerçekten yeni bir döneme girebilir.

Bu nedenle bugün gelinen noktayı bir “son” olarak değil, yeni bir başlangıç olarak okumak gerekiyor.

Türkiye’nin önündeki soru artık yalnızca Kürt sorununun nasıl sona erdirileceği değil.

Silahların sustuğu bir Türkiye’de Kürtlerle nasıl yeni bir siyasal ve toplumsal ilişki kurulacağı.

Ve belki de bu sürecin en kritik sınavı tam olarak burada başlayacak.