Suriye neden “terörizmi destekleyen devletler” listesine dahil edildi? Nasıl kaldırılabilirler?

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şeraa, Pazar akşamı yaptığı telefon görüşmesinde ABD’li muhalatı, “kalan yaptırımların” kaldırılmasını istedi; bu liste, Suriye’nin adının “terörizmi destekleyen devletler” listesinden çıkarılması çağrısı olarak yorumlandı; bu liste, Suriye’yi kırk yıldan fazla bir süre önce dahil edildiğinden beri kapsamlı ABD kısıtlamaları ve yaptırımları altında tuttu.

Suriye talebi, son iki yılda Şam ile Washington arasındaki ilişkilerde yaşanan büyük değişimlerin ışığında ortaya çıkıyor. Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şeraa, 10 Kasım 2025’te Beyaz Saray’ı ziyaret etti; bu, bir Suriye devlet başkanının Amerika Birleşik Devletleri’ne yaptığı ilk ziyaretti.

2025 sonunda ABD yönetimi, İstikrar, ekonomik toparlanma ve yeni Suriye hükümetine açıklığı desteklemeyi amaçlayan yeni bir politikanın parçası olarak, Sezar Yasası da dahil olmak üzere Suriye üzerindeki yaptırımları kaldırdı.

Ancak, Suriye’nin adının “terörizmi destekleyen devletler” listesinden çıkarılması, Amerika Birleşik Devletleri içinde yasal ve siyasi prosedürler gerektirdiği için en karmaşık ve hassas adım olmaya devam ediyor.

Suriye ne zaman listeye dahil edildi?

* Amerika Birleşik Devletleri, Suriye’yi terörizmin destekçileri listesine 29 Aralık 1979’da ekledi.

Suriye, bu listeye ilk dahil edilen ülkelerden biriydi.

Suriye, 1979’da listelenen ve bugün listede kalan tek ülke olarak kalmaktadır.

Suriye neden dahil edildi?

1979’da listeye alındığında, Washington birkaç nedeni gösterdi, en önemlisi:

Suriye rejiminin Filistin silahlı gruplarına desteği.

* Lübnan’da aktif olan silahlı gruplarla ilişkileri.

* Amerika Birleşik Devletleri tarafından terörist olarak tanımlanan gruplara destek veya sığınak sağlamakla suçlanıyor.

* Lübnan İç Savaşı’ndaki askeri ve güvenlik müdahalesi.

Yıllar içinde ABD’deki gerekçeler şunları kapsayacak şekilde genişledi:

Hizbullah’ı siyasi ve askeri olarak desteklemek.

* İran’ın Suriye topraklarını bölgesel müttefiklerini desteklemek için kullanmasına izin vermek.ReutersSuriyeliler, ABD’nin Suriye üzerindeki yaptırımlarının kaldırılmasının ardından bir emlak bankasının önünde bekliyor, Şam, 14 Mayıs 2025

* 2003 ABD işgalinden sonra savaşçıların Irak’a geçişini kolaylaştırmakla ilgili suçlamalar.

* Irak’taki isyan sırasında El-Kaide bağlantılı gruplara destek sağlamakla suçlamalar.

Suriye neden dahil edildi?

1979’da listeye alındığında, Washington birkaç nedeni gösterdi, en önemlisi:

Suriye rejiminin Filistin silahlı gruplarına desteği.

* Lübnan’da aktif olan silahlı gruplarla ilişkileri.

* Amerika Birleşik Devletleri tarafından terörist olarak tanımlanan gruplara destek veya sığınak sağlamakla suçlanıyor.

* Lübnan İç Savaşı’ndaki askeri ve güvenlik müdahalesi.

Yıllar içinde ABD’deki gerekçeler şunları kapsayacak şekilde genişledi:

Hizbullah’ı siyasi ve askeri olarak desteklemek.

* İran’ın Suriye topraklarını bölgesel müttefiklerini desteklemek için kullanmasına izin vermek.

* 2003 ABD işgalinden sonra savaşçıların Irak’a geçişini kolaylaştırmakla ilgili suçlamalar.

* Irak’taki isyan sırasında El-Kaide bağlantılı gruplara destek sağlamakla suçlamalar.

Suriye’nin listede kalması neyi kısıtlıyor?

ABD’nin Suriye’ye uyguladığı bazı yaptırımların gevşetilmesine rağmen, terörizmi destekleyen devletler listesinde kalması hâlâ yatırım, ticaret ve finansman üzerinde geniş kısıtlamalar getiriyor.

Suriye’nin terörizmi destekleyen devlet olarak tanımlanması nedeniyle uluslararası finans kurumlarının finansmanı kısıtlanmaya devam etmektedir

İlk: İhracat Kısıtlamaları ve Teknoloji

Suriye, ABD ihracat düzenlemelerinde en yüksek riskli ülke olarak sınıflandırılmıştır.

* ABD kontrolündeki herhangi bir mal veya teknolojinin ihracatı için önceden izin gereklidir.

* Kısıtlamalar, yüzde 10’dan fazla ABD içerik veya teknolojisi içeren ürünleri içerir.

* Bu kısıtlamalar petrol ve gaz ekipmanları, yazılım ve ileri teknolojilere de şampsar durumdadır.

AFPAhmed el-Şera, Dışişleri Bakanı Asaad el-Şeybani ve ABD Suriye Özel Temsilcisi Thomas Barak, Suriye ile Katar-ABD-Türkiye enerji koalisyonu arasında anlaşmanın imzalama töreninde, Şam, 29 Mayıs 2025

İkincisi: Silahların ve Çift Kullanımlı Malzemelerin Yasaklanması

* Suriye’ye savunma ekipmanı ve sistemlerinin ihracatını veya satışını yasaklar.

* Çift amaçlı sivil ve askeri malzeme ve teknolojilere yönelik kısıtlamalar hâlâ yürürlüktedir.

* Suriye Hesap Verebilirlik Yasası hâlâ yürürlükte.

* Kitle imha silahlarıyla ilgili teknolojiler titiz bir inceleme ve incelemeye tabi tutulur.

Üçüncüsü: Risklerin Finansmanı ve Bankacılık Sektörü

Suriye’nin terörizmi destekleyen devlet olarak tanımlanması nedeniyle uluslararası finansal kurumlara finansman kısıtlı kısıtlanmaya devam ediyor.

* Uluslararası bankalar, Suriye ile ilgili işlemleri son derece temkinli bir şekilde ele almaya devam ediyor.

Suriye, ABD İhracat-İthalat Bankası veya ABD Kalkınma Finansman Kurumu’nun programlarından faydalanamaz.

Büyük projelerin yapılandırılması ve finansmanı hâlâ daha karmaşık ve pahalı hale geliyor.

350’den fazla Esad dönemi kişi ve kuruluşu ABD yaptırım listelerinde hâlâ yer alıyor

Dördüncüsü: Cezalar ve Hukuki Sorumluluk

Esad döneminden 350’den fazla kişi ve kuruluş ABD yaptırım listelerinde hâlâ yer alıyor.

* Her yatırım veya ekonomik işlem, ortaklar ve karşı taraflar için kapsamlı denetim prosedürleri gerektirir.

* Bu tanımlama, Suriye devletinin tam egemen dokunulmazlığı olmadığı bazı durumlarda ABD mahkemelerinde dava açılmasına olanak tanır.

* Kara para aklama ve yolsuzlukla mücadele yasaları kapsamında hesap verebilirlik riski yüksektir.

Suriye listeden nasıl çıkarılabilir?

İki ana hukuki yol vardır:

Birinci Yol

ABD başkanı, Suriye’nin son altı ayda terörizmi desteklemediğine dair resmi ifade sunmalı.

* Tanıklık daha sonra Kongre’ye iletilir.

Kongre’nin kararın yürürlüğe girmesinden önce 45 günlük bir inceleme süresi var.

İkinci Yol

ABD yönetimi, Suriye hükümetinin niteliğinde temel bir değişikliği onaylamalıdır.

Terörizmin gelecekte desteklenmeyeceğine dair net garantiler sağlamak.

Onaylanan yasal süreç içinde bu adımları Kongre’yi bilgilendirmek.

Bu şartlar sağlandıktan sonra, ABD başkanı Suriye’yi terörizmin devlet sponsorları listesinden çıkarma kararı verebilir.

Çevıri: majalla gazetesi