Reuters, Şara’nın Kürt bölgelerini nasıl ele geçirdiğini yazdı: İsrail sustu, ABD çekildi, Şara kazandı

ABD arabuluculuğunda Paris’te İsrail’le yürütülen görüşmelerin ardından Şam yönetimi, SDG’ye karşı harekete geçti. Suriye hükümetinin, Kürtlerin öncülüğündeki Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) uzun süredir kontrolünde bulunan bölgeleri kısa sürede ele geçirmesi, bu ay Şam, Paris ve Irak’ta yapılan kritik görüşmelerin ardından gerçekleşti. Kapalı kapılar ardında gerçekleştirilen bu görüşmeler hakkında bilgi sahibi dokuz kaynak, süreci Reuters’a anlattı.

Daha önce kamuoyuna yansımayan bu bilgiler, ABD’nin, eski bir müttefiki aleyhine Suriye’de güç dengesini köklü biçimde değiştiren bu operasyona engel olmadığını ortaya koydu. Kaynaklara göre söz konusu görüşmeler, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’ya iki önemli kazanım sağladı:

Tüm Suriye topraklarını tek bir yönetim altında toplama hedefini ilerletmek ve ABD Başkanı Donald Trump yönetimi nezdinde Washington’un tercih ettiği Suriye ortağı haline gelmek. Şara’nın başlattığı operasyon, Kürt yönetiminin Suriye’nin kuzeydoğusunda sürdürmeyi hedeflediği özerk bölgeyi fiilen ortadan kaldırdı. Aynı zamanda, geçmişte El Kaide’nin yerel koluna liderlik etmiş olan Şara’ya Washington’un desteğinin sınırlarını da test etti.  Ancak Şara bu sınavdan güçlü çıktı. ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Washington’un artık Suriye devletiyle ortaklık kurabileceğini ve SDG için ayrı bir rol sürdürmeye ilgi duymadığını açıkladı. “Görünen o ki Şaraa son derece usta bir stratejist,” dedi ABD’nin Suriye politikasına dair bilgilendirilen bir kaynak.

Suriye haftalar öncesinden saldırı sinyali verdi

ABD, 2015 yılından bu yana SDG’nin en önemli destekçilerinden biriydi. SDG, Suriye’nin kuzeydoğusundan IŞİD’i çıkarmak amacıyla bu dönemde kuruldu. Daha sonra SDG, kontrol ettiği bölgelerde ayrı sivil ve askeri yapılara sahip özerk bir yönetim oluşturdu. Ancak 2024’ün sonlarında Şaraa’ya bağlı güçlerin Beşar Esad’ı devirmesinin ardından, yeni yönetim tüm Suriye topraklarını, SDG’nin kontrolündeki alanlar da dahil olmak üzere, Şam’a bağlama hedefini ilan etti. 2025 yılı boyunca süren entegrasyon görüşmeleri sonuçsuz kalınca, yıl sonu itibarıyla belirlenen takvim de ilerleme sağlanamadan aşıldı. Bu noktadan sonra askeri harekât seçeneği ağırlık kazanmaya başladı. 

Üç Kürt yetkiliye göre, 4 Ocak’ta Şam’da Suriye yetkilileri ile SDG arasında yapılan entegrasyon görüşmeleri, bir Suriye bakanının müdahalesiyle ani biçimde sona erdirildi. Ertesi gün bir Suriye heyeti, ABD arabuluculuğunda İsrail ile bir güvenlik anlaşmasını görüşmek üzere Paris’e gitti. Suriyeli yetkililer, İsrail’i SDG’yi desteklemekle suçluyor ve Paris’te İsrailli muhataplarından Kürtleri entegrasyonu geciktirmeye teşvik etmeyi bırakmalarını talep ediyordu. Toplantıya dair bilgi sahibi iki Suriyeli kaynak bunu doğruladı. Aynı temaslar sırasında Suriyeli yetkililer, SDG’nin elindeki bazı bölgeleri geri almaya yönelik sınırlı bir operasyon önerdi. Konuya vakıf bir başka Suriyeli kaynağa göre bu öneriye herhangi bir itiraz gelmedi.

Suriye’nin enformasyon ve dışişleri bakanlıkları ile İsrail Başbakanlık Ofisi, Paris’teki görüşmelere ilişkin Reuters’ın sorularına yanıt vermedi. ABD Dışişleri Bakanlığı ise Reuters’ı, Barrack’ın Salı günü yaptığı ve SDG’yi entegrasyona çağıran, ABD’nin Suriye’de uzun vadeli bir askeri varlık istemediğini vurgulayan açıklamaya yönlendirdi. Bir Suriyeli yetkili, Türkiye üzerinden iletilen ayrı bir mesajda, Kürt sivillerin korunması koşuluyla Washington’un SDG’ye yönelik bir operasyona onay vereceğinin belirtildiğini söyledi. Türkiye, SDG’yi PKK ile bağlantılı olmakla suçluyor ve bu gerekçeyle Suriye’de daha önce de askeri müdahalelerde bulunmuştu.

Kürtler: ABD bizi yüzüstü bıraktı

İki hafta sonra operasyon başladı ve Washington, SDG’ye verdiği uzun süreli desteği geri çektiğine dair sinyaller vermeye başladı. Bunu bir ABD’li diplomat, Suriyeli kaynaklardan biri ve sürece yakın bir başka Suriyeli arabulucu doğruladı. 17 Ocak’ta Barrack, Irak Kürdistan Bölgesi’nde SDG Komutanı Mazlum Abdi ile bir araya gelerek, ABD’nin çıkarlarının artık SDG değil Şara yönetimiyle örtüştüğünü iletti. Üç kaynak bu görüşmeyi doğrularken, bir SDG yetkilisi anlatımı reddetti. Bir ABD’li askeri yetkili ile iki Kürt yetkili, Şara’nın saldırısının Kürt sivillere zarar vermesi ya da IŞİD tutuklularının bulunduğu cezaevlerini istikrarsızlaştırması halinde ABD’nin koruma güvencesi verdiğini söyledi. Suriye güçleri, başlangıçta ele geçirilmesi planlanan bölgelerin ötesine ilerlediğinde, ABD ordusu durmaları yönünde çağrıda bulundu. Koalisyon uçakları bazı kritik noktalarda uyarı fişekleri ateşledi. Ancak bu adımlar Kürtlerin beklentilerini karşılamaktan uzak kaldı.

ABD’ye verilen güvenceler sorulduğunda, ABD Dışişleri Bakanlığı Reuters’ı yine Barrack’ın SDG’nin entegrasyonuna ilişkin açıklamasına yönlendirdi.

Şara son aşamada sınırı aştı, ateşkesle son hamlesini yaptı

Washington’un Suriye politikasına dair bilgilendirilen bir ABD’li kaynak ile bu politikaya yakın iki başka ABD’li kaynağa göre, Şara operasyonun son safhasında aşırıya kaçtı. Güçleri, Arap nüfusun çoğunlukta olduğu bölgeleri hızla SDG’den aldı ve ilerlemeyi sürdürdü. 19 Ocak’a gelindiğinde, bir gün önce ilan edilen ateşkese rağmen, Suriye’nin kuzeydoğusunda Kürtlerin elinde kalan son kentler kuşatma altına alındı. ABD yönetimi, Suriye birliklerinin ateşkesi ihlal etmesine sert tepki gösterdi ve Kürt sivillere yönelik olası kitlesel şiddetten endişe duydu. İki ABD’li kaynağa göre, çatışmaların sürmesi halinde ABD’li yasa yapıcılar Suriye’ye yönelik yaptırımların yeniden gündeme getirilmesini tartıştı. Bir Beyaz Saray yetkilisi, Reuters’a yaptığı açıklamada, ABD’nin Suriye’deki gelişmeleri “derin endişeyle” izlediğini ve tüm taraflara “azınlık grupları da dahil olmak üzere sivillerin korunmasına öncelik verme” çağrısında bulunduğunu söyledi. Şara’nın güçleri Kürtlerin son direniş noktalarına yaklaşırken, Suriye Cumhurbaşkanı Salı günü ani bir kararla yeni bir ateşkes ilan etti. SDG’nin hafta sonuna kadar bir entegrasyon planı sunması halinde ilerlemenin durdurulacağını açıkladı.

Üç ABD’li kaynağa göre bu açıklama Washington’u rahatlattı ve Şara’nın konumu yeniden güvence altına alındı. Dakikalar sonra Barrack açıklamasını yayımladı. Barrack, SDG’nin IŞİD’e karşı bir savaş gücü olarak kuruluş amacının “büyük ölçüde ortadan kalktığını” belirterek, Kürtler için en gerçekçi seçeneğin Şaraa’nın liderliğindeki yeni Suriye yönetimi altında entegrasyon olduğunu ifade etti.

Reuters, Independent Türkçe