Petrol Fiyatları 100 Doları Aştı, Küresel Piyasalar Sarsıldı
ABD–İran savaşının 10. gününde enerji ve finans piyasalarında alarm
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı savaşın 10. gününe girilirken küresel ekonomide riskler hızla büyüyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin neredeyse tamamen durma noktasına gelmesi, enerji piyasalarında sert bir şok yaratırken dünya borsalarında da geniş çaplı satış dalgasını tetikledi.
Küresel petrol fiyatları yaklaşık dört yıl sonra ilk kez varil başına 100 doların üzerine çıktı. Enerji maliyetlerindeki bu sert yükseliş, Asya’dan Avrupa’ya ve ABD’ye kadar finans piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı.
Asya borsalarında sert düşüş
9 Mart sabahı Asya piyasaları haftaya sert kayıplarla başladı. Güney Kore ve Japonya borsaları işlem açılışında büyük düşüş yaşadı.
Güney Kore’nin Kospi endeksi yüzde 6,7 gerilerken Tokyo borsasının Nikkei 225 endeksi yüzde 5,8 düştü. Gün içinde Nikkei endeksi bir ara yüzde 6’dan fazla değer kaybederek 53 bin puanın altına indi.
Uzmanlar, bu keskin düşüşün temel nedeninin Ortadoğu’daki çatışmalar nedeniyle petrol arzında yaşanabilecek ciddi aksama endişesi olduğunu belirtiyor.
Wall Street de sarsıldı
Ortadoğu’daki gerilim ABD piyasalarını da etkiledi. Wall Street’te hisse senetleri yaklaşık bir yıldır görülen en sert haftalık düşüşlerden birini yaşadı.
Dow Jones Sanayi Endeksi haftayı yüzde 3’ün üzerinde kayıpla kapatırken, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri de önemli değer kayıpları yaşadı.
Avrupa’da ise bölgenin önde gelen göstergelerinden STOXX 600 endeksi haftalık bazda yüzde 5,55 geriledi. Asya’da ise Kospi endeksi yüzde 10’dan fazla değer kaybederek küresel satış dalgasına öncülük etti. Japonya ve Çin borsaları da benzer şekilde sert düşüşler yaşadı.
Petrol fiyatları dört yılın zirvesinde
Enerji piyasasında yaşanan dalgalanma dikkat çekici boyutlara ulaştı. ABD Batı Teksas tipi ham petrolünün (WTI) fiyatı yüzde 17,4 artarak varil başına 106,80 dolara yükseldi.
Kuzey Denizi Brent petrolü ise yüzde 15,65 artışla varil başına 107,20 dolara çıktı. Bu seviyeler, 2022’deki Rusya-Ukrayna savaşının ilk aylarından bu yana görülen en yüksek fiyatlar olarak kayda geçti.
Kritik boğazda trafik durma noktasında
Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin ana nedeni, dünya enerji ticareti açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin büyük ölçüde durması.
Dünya petrol ve doğal gaz üretiminin yaklaşık yüzde 20’si bu dar su yolundan taşınıyor. 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ardından bölgedeki tanker trafiği neredeyse tamamen kesildi.
Enerji piyasaları açısından bu durum, küresel arz güvenliği konusunda ciddi bir alarm olarak değerlendiriliyor.
Trump: Fiyat artışı geçici
ABD Başkanı Donald Trump ise petrol fiyatlarındaki yükselişin geçici olduğunu savundu.
8 Mart akşamı sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, petrol fiyatlarının kısa vadede yükseldiğini ancak ABD’nin İran’dan kaynaklanan nükleer tehdidi tamamen ortadan kaldırmasının ardından fiyatların hızla düşeceğini öne sürdü.
Asya için enerji alarmı
Enerji şoku özellikle Asya ekonomilerini doğrudan etkiliyor.
Dünyanın dördüncü büyük ekonomisi olan Japonya, petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 95’ini Orta Doğu’dan karşılıyor ve bu petrolün yaklaşık yüzde 70’i Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, kamuoyunu rahatlatmak amacıyla ülkenin stratejik petrol rezervlerinin 254 günlük iç tüketimi karşılayabilecek seviyede olduğunu açıkladı. Ancak Japon basını, hükümetin piyasayı istikrara kavuşturmak için rezervlerin bir kısmını satışa çıkarabileceğini yazdı.
Benzer şekilde dünyanın en büyük enerji ithalatçılarından biri olan Güney Kore de mevcut kriz nedeniyle ciddi bir baskı altında bulunuyor.
Uzmanlar uzun savaş riskine dikkat çekiyor
Analistler, çatışmanın kısa sürede sona ermemesi halinde enerji fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceğini ve dünya ekonomisinde yeni bir durgunluk dalgasına yol açabileceğini belirtiyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların yeniden başlamaması halinde petrol fiyatlarının 120 doların üzerine çıkabileceği ve küresel piyasalardaki dalgalanmanın daha da derinleşebileceği uyarısı yapılıyor.
