Halep’te Şeyh Maksud ve Eşrefiye Tartışması: Nasıl Kürt Mahallesi olarak anılmaya başlandı?
Halep doğumlu Suriyeli aktivist ve gazeteci Akil Hüseyin, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Suriye hükümeti arasında çatışmaların yaşandığı Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerine ilişkin tanıklığını Şarku’l Avsat’a anlattı. Hüseyin, bu mahallelerin “Kürt mahalleleri” olarak tanıtılmasının gerçeği yansıtmadığını belirterek, nüfus çoğunluğunun Araplardan oluştuğunu vurguladı.
2011’de Suriye’de halk ayaklanmasının başlamasının ardından sahada aktif olarak yer aldığını ifade eden Hüseyin, özellikle Halep’in doğu kesimindeki gelişmeleri yakından takip ettiğini söyledi. Kısa süre önce Halep’i temsilen Halk Meclisi’ne seçilen Hüseyin’e göre, Şeyh Maksud ve Eşrefiye’nin etnik yapısı yıllar içinde farklı göç dalgalarıyla şekillendi.
Yaklaşık 50 yıl öncesine kadar bu iki mahalle, ağırlıklı olarak Süryani ve Ermeni yoksul Hristiyanların yaşadığı küçük yerleşim alanlarıydı. Zamanla Afrin, Cinderes ve Ayn el-Arab (Kobani) başta olmak üzere Halep’in kuzey ve doğu kırsalından göç alan bölgeler, düşük konut maliyetleri ve sanayi bölgelerine yakınlık nedeniyle tercih edilir hâle geldi. Kürt nüfusun aynı bölgede yoğunlaşması, mahallelere “Kürt kimliği” atfedilmesinin temel nedeni oldu.
Haleplilerin bu mahalleleri siyasi anlamda Kürt hareketleriyle özdeşleştirmesi ise 2004 yılında yaşanan Kamışlı Olayları ile başladı. O dönemde Eşrefiye ve Şeyh Maksud’da Kürt siyasi parti kadroları ile güvenlik güçleri arasında çatışmalar yaşandı. Öncesinde Kürt varlığı daha çok Nevruz kutlamaları sırasında görünürlük kazanıyordu.
2012 yılında Esad rejiminin, Kürtleri muhalefetten uzak tutma politikası çerçevesinde bu mahallelerden çekilmesiyle birlikte bölgeler kademeli olarak SDG’nin kontrolüne girdi. Başlangıçta Arap ve Kürt aktivistlerin birlikte yürüttüğü barışçıl sivil hareketler görülse de, PKK’nın Suriye kolunun güvenlik ve idari yapılar kurmasıyla bu faaliyetler sona erdi.
2016’nın sonunda SDG’nin, Suriye ordusu ile iş birliği yaparak Halep’in doğusunun kontrolünü ele geçirmesi, muhalefetle ilişkilerde kırılma yarattı. Bu süreçte geniş çaplı yıkım ve zorunlu göçler yaşandı. Ardından Tel Rıfat başta olmak üzere Halep’in kuzey kırsalındaki Sünni Arap yerleşimleri de SDG kontrolüne geçti.
Bugün ise SDG’nin Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerini Suriye hükümetine devretmeyi reddetmesi nedeniyle gerilim devam ediyor. Hüseyin, yürütülen medya kampanyalarına rağmen bölgede Bakara (Baggara) aşireti ve Batuş kabilesi başta olmak üzere on binlerce Arap ile kayda değer bir Kürt nüfusun birlikte yaşadığını belirterek, mahallelerin tek kimlikli olarak sunulmasına karşı çıkıyor.
(Şarkul Avsat)
