İsrail’de genel seçimlere ilişkin sandık çıkış anketleri, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun Başbakan Binyamin Netanyahu’nun iktidar koalisyonunu geride bıraktığını gösterdi. Ancak hiçbir blok hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamadı. Netanyahu’nun ittifakı 14 sandalye kaybederken, ülkede yeni bir siyasi kriz ve erken seçim ihtimali gündeme geldi.
İsrail’de 120 üyeli Meclis’in (Knesset) yeni üyelerini belirlemek üzere yapılan genel seçimlerde sandıklar kapandı. Sandık çıkış anketlerine göre, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu, Netanyahu’nun iktidar ittifakının önünde yer aldı. Ancak ortaya çıkan sandalye dağılımı, hükümet kurma sürecinin zorlu koalisyon görüşmelerine sahne olacağına işaret etti.
Ülke genelinde yerel saatle 07.00’de başlayan oy verme işlemi 22.00’de sona erdi. Seçimlere katılım oranı, saat 20.00 itibarıyla yüzde 74,3 olarak açıklandı. Bu oran, 1988’deki yüzde 79,7’lik katılımın ardından en yüksek seviyelerden biri olarak kayıtlara geçti.
Netanyahu’nun ittifakı 14 sandalye kaybetti
İsrail merkezli Haaretz’in aktardığı sandık çıkış anketlerine göre, Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun 53 sandalye kazanması bekleniyor. Netanyahu’nun iktidar bloğunun ise 50 sandalyede kalacağı tahmin ediliyor. Arap partilerinin toplam sandalye sayısının 17’ye ulaşması öngörülüyor.
Önceki parlamentoda 64 sandalyeye sahip olan Netanyahu’nun iktidar bloğunun 14 sandalye kaybetmesi, seçimlerin en dikkat çekici sonuçlarından biri oldu.
Bununla birlikte, hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye hiçbir bloğun tek başına ulaşamaması, seçim sonrasında siyasi dengeleri daha karmaşık hale getirdi.
Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi, 25 sandalyeyle en fazla milletvekiline sahip parti olarak öne çıktı. Eisenkot’un liderliğindeki Yashar Partisi ise 21 sandalyeyle ikinci sırada yer aldı.
Muhalefet partilerinin sandalye dağılımı
Sandık çıkış anketlerine göre muhalefet cephesindeki partilerin sandalye dağılımının şöyle olması bekleniyor:
- Naftali Bennett ve Yair Lapid’in Birlikte Listesi: 14 sandalye
- Yair Golan liderliğindeki Demokratlar Partisi: 10 sandalye
- Avigdor Liberman liderliğindeki İsrail Evimiz Partisi: 8 sandalye
Netanyahu’nun iktidar ittifakında yer alan ultra-Ortodoks Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinin altışar sandalye kazanması bekleniyor. Aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in Yahudi Gücü Partisi’nin yedi, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm Partisi’nin ise altı sandalye elde edeceği tahmin ediliyor.
Arap partilerinin oluşturduğu Ortak Liste’nin 10, Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi’nin ise yedi sandalye kazanması bekleniyor. Arap partilerinin toplam sandalye sayısındaki artış, yeni hükümetin kurulması sürecinde bu partilerin rolünü daha da önemli hale getirebilir.
Lapid: Netanyahu bloğu ezici bir yenilgiye uğradı
Ana muhalefet lideri Yair Lapid, sandık çıkış anketlerinin açıklanmasının ardından yaptığı değerlendirmede Netanyahu’nun ittifakının ağır bir yenilgi aldığını savundu.
Lapid, “Kimsenin kafanızı karıştırmasına izin vermeyin. Netanyahu bloğu ezici bir yenilgiye uğradı. Bu tam bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi” ifadelerini kullandı.
Arap partilerinin seçim merkezinde de sandık çıkış anketleri alkışlarla karşılandı. 2022 seçimlerinde toplam 10 sandalye kazanan Arap partilerinin, bu seçimde sandalye sayılarını artırmaları bekleniyor.
İsrail vatandaşı Filistinlilerin seçimlere önceki seçimlere kıyasla daha yoğun katılım göstermesi de dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.
Gözler Cumhurbaşkanı Herzog’un kararında
Kesin sonuçların açıklanmasının ardından İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parlamentoya giren partilerin temsilcileriyle görüşerek başbakanlık için aday gösterecek isimlere ilişkin değerlendirmelerde bulunacak.
Cumhurbaşkanı, hükümeti kurma görevini en fazla oyu alan partinin liderine vermek zorunda değil. Herzog’un, parlamentoda en az 61 milletvekilinin desteğini alarak hükümet kurma ihtimali en yüksek olan adayı görevlendirmesi bekleniyor.
Görevlendirilen adayın hükümeti kurmak için 28 günü bulunuyor. Gerektiğinde bu süreye 14 gün daha eklenebiliyor. İlk adayın başarısız olması halinde Cumhurbaşkanı, yeni bir isme görev verebiliyor.
İkinci girişimin de sonuçsuz kalması durumunda, milletvekillerinin başka bir aday etrafında birleşerek 61 imzayı toplaması için 21 günlük süreç başlayabiliyor. Bu aşamada da hükümet kurulamaması halinde parlamentonun feshedilmesi ve yeniden seçime gidilmesi gündeme gelebiliyor.
Yeni hükümet kurulana kadar Netanyahu’nun geçici başbakan olarak görevini sürdürmesi mümkün.
Muhalefetin önündeki en büyük engel: Koalisyon hesabı
Sandık çıkış anketlerinin kesinleşmesi halinde Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun hükümet kurabilmesi için diğer partilerin desteğini sağlaması gerekecek.
Arap partilerinin desteğiyle bir azınlık hükümeti kurulması ihtimali gündemde olsa da muhalefetin bütün bileşenlerinin böyle bir seçeneğe sıcak bakıp bakmayacağı belirsizliğini koruyor.
Netanyahu cephesinin de iktidarını sürdürebilmek için yeni ittifak arayışlarına girmesi bekleniyor. Ancak iktidar bloğunun sandalye kaybı, koalisyon görüşmelerinde Netanyahu’nun elini zayıflatabilir.
İsrail yeniden erken seçim sürecine girebilir
Tarafların hükümet kurmak için gerekli desteği sağlayamaması halinde İsrail’in birkaç ay içinde yeniden sandığa gitmesi ihtimali bulunuyor.
Ülkenin 2019-2022 döneminde beş genel seçime sahne olan siyasi istikrarsızlık sürecine yeniden dönmesi, seçim sonuçlarının ortaya çıkardığı olası senaryolar arasında yer alıyor.
Kesin sonuçların açıklanması ve koalisyon görüşmelerinin başlamasıyla birlikte İsrail siyasetinde önümüzdeki dönemin yönü netleşecek. Sandık çıkış anketlerinin mevcut tabloyu doğrulaması halinde seçimlerin en önemli sonucu, Netanyahu’nun iktidar bloğunun gerilemesine rağmen muhalefetin de tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşamaması olacak.
