Fonların tasfiyesine ilişkin kanun teklifinin ilk 5 maddesi Meclis’te kabul edildi

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda, Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi’nin birinci bölümünde yer alan 5 madde kabul edildi. Teklif üzerindeki görüşmeler devam ederken kabul edilen maddelerle, tasfiye sürecinin daha etkin yürütülmesi ve yatırımcıların haklarının belirlenmesine yönelik düzenlemeler getiriliyor.

Düzenlemenin, belirtilen fonlar dışındaki diğer yatırım fonları bakımından genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmayacağı belirtiliyor.

Tasfiye sürecini SPK denetleyecek

Kabul edilen maddelere göre, fonların tasfiyesi Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından yürütülecek. SPK; fon varlıklarının tespiti ve nakde çevrilmesi, değerleme esasları, fon pay sahipliğinin belirlenmesi, ara ve nihai ödemeler ile dağıtım sırasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olacak.

Tasfiye ile görevli kuruluşlar, fon varlıklarının korunması ve yatırımcıların ortak menfaatlerinin gözetilmesi amacıyla gerekli özeni gösterecek. Amaç, tasfiye işlemlerinde mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi olacak.

Gerekli görülmesi hâlinde SPK, fon varlıklarının borsa dışında satılmasına onay verebilecek. Ayrıca tasfiye sürecinde ilgili varlıkların satışına yönelik çeşitli yöntemlerin uygulanmasına karar verebilecek.

Fon pay sahipleri nasıl belirlenecek?

Fon pay sahipliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında tespit edilecek.

MKK, Takasbank, Borsa İstanbul, bankalar, portföy yönetim şirketleri ve ilgili kamu kurumları, düzenlemenin uygulanması için gerekli bilgi ve belgeleri yetkili kurumlara talepleri üzerine gecikmeksizin vermekle yükümlü olacak.

TEFAS’ta gerçekleşmeyen talimatlar da kapsama alınıyor

Genel Kurul’da kabul edilen önergeyle, 17 Eylül 2026 ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’na (TEFAS) iletilmesine rağmen fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar da düzenleme kapsamına alınıyor.

Bu işlemler nedeniyle katılma payları bloke edilen yatırımcıların, fon pay sahibi sıfatıyla tasfiye hükümlerine tabi olması öngörülüyor.

Öte yandan, SPK’nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlarla bağlantılı olarak piyasa bozucu eylem, bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığı fiillerini işlediği ya da bu fonlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.

Net yatırım tutarı yeniden hesaplanacak

Teklifte, tasfiye sonucunda elde edilen dağıtılabilir nakdin yatırımcıların hesaplanan toplam tutarını karşılamaya yetmemesi durumunda uygulanacak hesaplama yöntemi de düzenleniyor.

Buna göre yatırımcıların net yatırım tutarı, fona fiilen yaptıkları nakit girişleri ve fondan aldıkları nakit çıkışları dikkate alınarak hesaplanacak. Hesaplamada, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması kullanılacak. Endeksleme, ilgili giriş ve çıkışların gerçekleştiği tarihler dikkate alınarak kıstelyevm usulüyle yapılacak.

Hesaplama, MKK tarafından gerçekleştirilecek. Fon pay sahiplerine yapılan nakit çıkışları ise ilk giren ilk çıkar yöntemiyle dikkate alınacak.

Yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme

Düzenlemenin öne çıkan maddelerinden biri de ara ödeme uygulaması oldu.

SPK tarafından belirlenecek fonlarda, yatırımcıların tasfiye bakiyesinden alacakları nihai ödemelerden mahsup edilmek üzere ara ödeme yapılabilecek. Ara ödeme tutarı, endeksleme uygulanmadan hesaplanan net yatırım tutarını aşamayacak.

Buna göre:

• Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılar için bu tutara kadar ara ödeme yapılabilecek.
• Net yatırım tutarı 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılar için ara ödeme en fazla 1 milyon lira olabilecek.

Para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, ara ödeme tutarı yatırımcının hesabında bulunan fon katılma paylarının önceki gün sonu itibarıyla hesaplanan toplam değerini de aşamayacak.

Ara ödeme, nihai ödeme tutarından mahsup edilecek. Uygulama, SPK tarafından belirlenecek fonlar ve düzenlemede belirtilen koşullar çerçevesinde yürütülecek.

Fon malvarlığından çıkarılan değerler için tahsilat yapılacak

Kanun teklifinde, fon malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerler ile bu işlemlerden kaynaklanan zarar ve kayıplara ilişkin sorumluluk da düzenleniyor.

Fon malvarlığından mevzuata aykırı biçimde veya şeklen mevzuata uygun olsa bile fonun menfaatine hizmet eden gerçek bir ekonomik amacı bulunmaksızın çıkarılan değerler, hukuka aykırı çıkarılmış değer olarak kabul edilecek.

Bu zararlardan öncelikle fonun kurucusu veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu tutulabilecek. Sorumluluğu SPK tarafından belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenler de şahsen sorumlu olacak. Kişilerin görevlerinden ayrılmış olması, görev yaptıkları dönemdeki işlem ve kararlardan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.

SPK’nın bildirimde bulunması üzerine Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), sorumluların malvarlıklarından tahsilat yapılması amacıyla ilgili mevzuat kapsamında takip işlemlerini başlatabilecek.

45 binden fazla yatırımcıya 40,8 milyar liralık tasfiye işlemi

Tasfiye sürecine ilişkin açıklanan verilere göre, A1 Portföy, Bulls Portföy ve Pardus Portföy yönetimindeki 66 ayrı yatırım fonunda bulunan 45 binden fazla kişiye toplam yaklaşık 40,8 milyar liralık ayni ve nakdi tasfiye işlemi Ziraat Bankası tarafından tamamlandı.

Bu gelişmeyle tasfiye sürecindeki fon sayısının 131’den 65’e düştüğü bildirildi.

Paylaşılan verilere göre, tasfiye sürecinde Ziraat Bankası’nın sorumluluğundaki fonlarda 151 bin 247, İş Bankası’nın sorumluluğundaki 6 fonda ise 388 bin 718 tekil yatırımcı bulunuyor. Fon krizinden etkilenen toplam yatırımcı sayısının 455 bin 578 olduğu belirtiliyor. Yatırımcıların yaklaşık 350 bininin fonlarda 1 milyon liranın altında yatırımı bulunuyor.

Soruşturmalar kapsamında 85 kişi tutuklu

7 Ekim 2026 itibarıyla paylaşılan bilgilere göre, sorunlu fon şirketlerinin yöneticilerinin de aralarında bulunduğu 220 kişi hakkında işlem yapıldı. Bu kişilerden 85’inin tutuklandığı, 23 şüpheli hakkında yakalama kararı çıkarıldığı ve 81 kişiye yurt dışına çıkış yasağı getirildiği bildirildi.

Ayrıca suç gelirlerinin kaçırılmasını önlemek amacıyla 63 gerçek ve 12 tüzel kişiye ait taşınır ve taşınmazlar hakkında 21 el koyma kararı verildiği, 67 kişi ve şirketin banka hesapları, kripto varlıkları ve kiralık kasalarındaki varlıklarına el konulduğu aktarıldı.

Kanun teklifinin 5. maddesinin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl birleşime ara verdi. Komisyonun aranın ardından yerini almaması üzerine Genel Kurul birleşimi saat 14.00’te yeniden toplanmak üzere kapatıldı.

(AA)