Ankara’nın ev sahipliğinde düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi, ittifakın geleceğini şekillendirecek önemli kararların alınmasının beklendiği kritik bir toplantı olarak öne çıkıyor. Zirvede, ABD’nin “NATO 3.0” vizyonu doğrultusunda ittifakın görev dağılımı, sorumlulukları ve güç dengelerinde kapsamlı değişiklikler gündeme gelecek.
En dikkat çekici başlıklardan biri, Avrupa’nın savunma alanında daha fazla sorumluluk üstlenmesini öngören “Avrupai NATO” yaklaşımı olacak. Bu kapsamda ABD’nin, NATO’nun konvansiyonel savunmasındaki rolünü kademeli olarak Avrupalı müttefiklere devretmesi ve Avrupa’nın güvenlik mimarisinin yeniden şekillendirilmesi planlanıyor. Alman hükümeti yetkilileri de Ankara Zirvesi’nde NATO’nun daha Avrupai bir yapıya evrildiği mesajının verilmesinin beklendiğini ifade etti.
Avrupa ülkeleri ise savunma alanında daha bağımsız hareket etmeye çalışırken, özellikle nükleer caydırıcılık konusunda ABD’ye olan bağımlılıklarını sürdürüyor. Bu nedenle Avrupalı liderler, ABD Başkanı Donald Trump ile yeni bir gerilim yaşanmaması için savunma harcamalarındaki artış, ortak savunma sanayi projeleri ve NATO içinde daha fazla sorumluluk üstlenmeye hazır oldukları yönünde güçlü mesajlar vermeyi hedefliyor.
Zirvede savunma harcamaları da önemli gündem maddeleri arasında yer alacak. NATO üyeleri, daha önce 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 3,5’ini doğrudan savunmaya, yüzde 1,5’ini ise savunma altyapısına ayırma taahhüdünde bulunmuştu. Ankara’da bu hedeflere yönelik kaydedilen ilerleme değerlendirilecek. Bazı ülkeler hedefi şimdiden yakalarken, Almanya’nın da 2029 yılına kadar bu seviyeye ulaşmayı planladığı belirtiliyor. Zirve kapsamında düzenlenecek savunma sanayi forumunda yeni ortak projeler ve silah anlaşmalarının da gündeme gelmesi bekleniyor.
Güvenlik açısından en kritik konulardan biri ise NATO’nun ortak savunma ilkesi olacak. Avrupalı müttefikler, olası bir Rusya tehdidine karşı Washington Antlaşması’nın 5. maddesine bağlılığın açık şekilde teyit edilmesini bekliyor. Ayrıca ABD’nin Avrupa’daki nükleer caydırıcılık şemsiyesini sürdürmesi yönünde güvence vermesi de zirvenin önemli beklentileri arasında bulunuyor.
Ankara Zirvesi’nde Ukrayna’ya verilecek destek de yeniden teyit edilecek. Zirveye katılması beklenen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin de yer alacağı toplantıda, 2026 yılında askeri yardım, eğitim ve teçhizat için 70 milyar avroluk destek sağlanması, 2027 yılında da benzer düzeyde yardımın sürdürülmesi yönünde taahhütte bulunulması öngörülüyor. Bu desteğin büyük ölçüde Avrupa ülkeleri ve Kanada tarafından finanse edilmesi bekleniyor.
Orta Doğu’daki gelişmelerin de zirvenin gündeminde yer alması bekleniyor. Özellikle İran ile yaşanan gerilim nedeniyle Donald Trump’ın, İran operasyonları sırasında ABD’ye üslerini açmayan bazı Avrupa ülkelerine yönelik eleştirilerini gündeme getirebileceği belirtiliyor. Buna karşın zirve sonuç bildirgesinde, İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiğinin vurgulanması ve Tahran yönetimine Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi çağrısının yapılması bekleniyor.
Ankara Zirvesi’nin, NATO’nun gelecekteki görev paylaşımını, Avrupa’nın savunmadaki rolünü ve transatlantik güvenlik ilişkilerinin yeni çerçevesini belirleyecek önemli dönüm noktalarından biri olması bekleniyor.
