Grönland gerilimi tırmanıyor: Avrupa’da üç ülke asker gönderiyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland üzerindeki ısrarlı egemenlik talepleri ve Arktik bölgesinde yükselen jeopolitik gerilimlerin ardından Almanya, İsveç ve Norveç, adaya keşif amaçlı asker gönderme kararı aldı.

ABD’nin Grönland üzerindeki egemenlik iddiaları nedeniyle tırmanan gerilim, Avrupa’da yeni askeri adımları beraberinde getirdi. Almanya, İsveç ve Norveç, Danimarka’nın talebi üzerine Arktik bölgedeki Grönland’a “iki haneli az sayıda” asker göndereceklerini açıkladı. Berlin, Stockholm ve Oslo’dan yapılan açıklamalarda, kararın NATO çerçevesinde bölgesel güvenliğin desteklenmesi amacı taşıdığı belirtildi.

Almanya Savunma Bakanlığı, Bundeswehr bünyesinden 13 askerin Grönland’a gönderileceğini açıkladı. Bakanlığa göre Almanya, Danimarka’nın daveti üzerine Grönland’da bir keşif faaliyetine katılacak.

Görevin amacı, Danimarka’nın bölgenin güvenliğini sağlamasına yönelik olası askerî katkılar için çerçeve koşulların yerinde incelenmesi olarak tanımlandı. Bugün bir A400M tipi askerî nakliye uçağının 13 personeli Grönland’ın başkenti Nuuk’a götürmesi planlanıyor. Faaliyetin cumartesi gününe kadar sürmesi ve diğer partner ülkelerin temsilcileriyle birlikte yürütülmesi öngörülüyor.

Almanya’dan önce İsveç ve Norveç de Danimarka’nın talebi üzerine Grönland’a küçük askerî birlikler göndereceklerini duyurmuştu. Danimarka hükûmeti de aynı süreçte adadaki askerî varlığını artırma niyetini açıkladı.

İsveç Başbakanı Ulf Kristersson da İsveçli askerlerin Çarşamba gününden itibaren adada bulunacağını, söz konusu personelin Danimarka’nın “Operation Arctic Endurance” tatbikatının bir sonraki aşamalarını hazırlayacağını duyurdu.

Norveç ise NATO iş birliğinin güçlendirilmesi kapsamında adaya iki asker göndereceğini açıkladı.

Danimarka ve Grönland yetkilileri, Çarşamba günü Washington’da yapılan kriz toplantısında ABD ile hiçbir yakınlaşma sağlanamadığını bildirdi.

Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland üzerindeki talebinde ısrarcı olduğunu belirterek, “Başkanın Grönland’ı ele geçirme arzusuna sahip olduğu açık” dedi. Görüşmede Rasmussen’e Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt de bulundu. Heyet, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Beyaz Saray’da görüştü.

Trump ise görüşme sonrasında yaptığı açıklamada, Danimarka ile “çok iyi ilişkilere sahip olduklarını” söyleyerek daha yumuşak bir ton kullandı. Ancak kısa süre önce kendine ait Truth Social’da yaptığı paylaşımda, ABD’nin Grönland’ı kontrol etmesinin “ulusal güvenlik için zorunlu” olduğunu, aksi durumun “kabul edilemez” olduğunu vurgulamıştı. Trump, adanın ABD’nin planladığı “Altın Kubbe” hava savunma sistemi için kritik önemde olduğunu savunmuş, Rusya ve Çin’i gerekçe göstererek askeri seçenekleri dışlamadığını belirtmişti.

Avrupalı NATO üyeleri tepkili

ABD’nin talepleri, Avrupa’daki NATO üyesi ülkelerde ciddi kaygılara yol açtı. Grönland, Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bir bölge ve NATO üyesi. Kendi ordusu bulunmayan ada, güvenlik açısından Danimarka’ya bağlı. Danimarka hükümeti, kriz görüşmesi öncesinde Grönland çevresindeki askeri varlığını artıracağını, uçak, gemi ve asker konuşlandırılacağını açıklamıştı.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, ABD’nin taleplerini “şantaj” olarak nitelendirirken, Paris’in 6 Şubat’ta Nuuk’ta bir konsolosluk açacağını duyurdu. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Danimarka ve Grönland’a destek mesajı vererek, “Bize güvenebilirsiniz” dedi.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından görevlendirilen uzmanlar ise Trump’ın söylemlerinin “sömürgeci yönetim mantığını” hatırlattığını belirterek, ABD’ye Grönland’ın kendi kaderini tayin hakkına saygı gösterme çağrısı yaptı.

Danimarka: Toprak bütünlüğü tartışmaya kapalı

Rasmussen, ABD ile yapılan temasları “açık ve yapıcı” olarak nitelese de Danimarka’nın tutumunun değişmediğini vurguladı. Danimarka Dışişleri Bakanı, “Krallığın toprak bütünlüğünü ihlal eden hiçbir fikir bizim için kabul edilemez” ifadelerini kullandı.

Grönland Dışişleri Bakanı Motzfeldt de ABD ile iş birliğini geliştirmek istediklerini, ancak bunun adanın Amerikan toprağı olacağı anlamına gelmediğini söyledi.