12’nci Yargı Paketi Meclis’ten geçti

Kamuoyunda ’12. Yargı Paketi’ olarak bilinen kanun teklifi, TBMM’de kabul edilerek yasalaştı.Teklifin, idareye başvuru zorunluluğu getiren 1’inci maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması düzenlemesine ilişkin 16’ncı maddesi, AKP’nin önergeleriyle metinden çıkarıldı. 

TBMM Genel Kurulu’nda görüşmeleri süren kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen kanun teklifinden, AKP’nin verdiği önergeler doğrultusunda İcra ve İflas Kanunu’na “idareye başvuru zorunluluğu” getiren 1’inci madde ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) ilişkin 16’ncı madde çıkarıldı. 

Tekliften çıkarılan maddeyle, İcra ve İflas Kanunu’na “İdareye başvuru zorunluluğu” başlıklı yeni bir düzenleme eklenmesi öngörülüyordu. Düzenlemeye göre, Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince idare aleyhine hükmedilen para alacakları, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamlar için alacaklı veya vekilinin, banka hesap numarasını da bildirerek idareye yazılı başvuruda bulunması zorunlu hale getirilecekti. Başvurunun ardından idarenin hükmedilen tutarı, varsa işleyecek faizi ve diğer ferileriyle birlikte en geç bir ay içinde ödememesi halinde ilamlı icra takibi başlatılabilecekti. Düzenleme uyarınca, bu başvuru yapılmadan doğrudan ilamlı icra yoluna başvurulamayacaktı. AKP’nin önergesinin kabul edilmesiyle söz konusu düzenleme teklif metninden çıkarıldı.

AKP’nin kabul edilen önergesiyle kanun teklifinin 16’ncı maddesi metinden çıkarıldı. Çıkarılan maddede, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun kapsamının yeniden belirlenmesi, işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmaması ile usule ilişkin bazı hükümlerin yeniden düzenlenmesi öngörülüyordu.

Yasalaşan pakette öne çıkan düzenlemeler şöyle:

Suça sürüklenen çocuklara cezalar artıyor

Kanunla 12-15 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet gerektiren cezaların üst sınırı 15 yıldan 18 yıla, müebbet cezaları 10-12 yıl aralığına ve diğer süreli hapis cezalarının üst sınırıysa yedi yıldan dokuz yıla çıkarılıyor.

15-18 yaş grubundaysa ağırlaştırılmış müebbet cezalarının üst sınırı 24 yıldan 27 yıla, müebbet cezaları 15-18 yıl aralığına ve süreli hapislerin üst sınırı 12 yıldan 15 yıla yükseltiliyor. Hakimlere bazı ağır suçlarda bu gruptaki çocuklara hiç ceza indirimi uygulamama yetkisi tanınıyor.

Ebeveyne ceza artıyor

‘Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali’ suçunun cezası artırılıyor. Alt sınır bir aydan üç aya, üst sınır bir yıldan iki yıla çıkarılıyor.

Çocukların güvenliğini ağır tehlikeye sokan durumlarda ceza bir yıldan üç yıla yükseltiliyor.

Silahını ihmalle başkasının veya bir çocuğun kullanımına neden olanlara bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası getiriliyor.

Çocukları koruyucu tedbirlerde ihmali olan kamu görevlilerine hapis cezası, koruma kararlarına uymayan ebeveyn veya vasilereyse disiplin hapsi öngörülüyor.

Televizyonlara ceza artırılıyor

Televizyon yayınlarının suç işlemeyi, silah kullanımını, yasadışı bahsi özendirmesi ve adli olayları aile bütünlüğü ve çocuk gelişimini zedeleyecek şekilde sunması yasaklanıyor.

Kurallara aykırı hareket eden medya kuruluşlarına brüt ticari iletişim gelirinin yüzde 2’siyle yüzde 5’i arasında idari para cezası verilebilecek.

İhlale konu programların yayını en fazla beş kez durdurulabilecek, internet platformlarında içerik katalogdan çıkarılabilecek ve içeriğin çıkarılmaması halinde yayın lisansı iptal edilebilecek.

Sosyal medyaya kimlik doğrulama, VPN hizmetlerine denetim geliyor

Instagram, X, TikTok ve YouTube gibi platformların Türkiye’deki kullanıcıları için kimlik doğrulama sistemi kurması ve bu temel bilgileri BTK’yla paylaşması zorunlu hale getiriliyor. Şirketlere bu sistem için tanınan geçiş süresi dokuz ay.

Kullanıcıların vatandaşlık numarası gibi ek kişisel bilgileri şirketlerle paylaşmaya zorlanmayacağı belirtilirken katalog suçlara yönelik soruşturmalarda sosyal medya bilgilerinin adli makamlarla paylaşılması zorunlu kılınıyor.

Erişimi engellenen içeriklere ulaşmayı sağlayan VPN hizmetlerinin 5651 sayılı yasa kapsamına alınması ve diğer dijital servislerle benzer yükümlülükler ve yaptırımlara tabi tutulacak.

‘IBAN mağdurları’ düzenlemesi

‘IBAN mağdurları’ diye bilinen banka hesabı, IBAN, kredi kartı veya ödeme bilgilerini haksız kazanç amacıyla başkalarının kullanımına açanlara, dolandırıcılık suçuna iştirak şartı aranmaksızın bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilecek.

Hesap veya ödeme araçlarını başkasına veren kişilerin dolandırıcılığa doğrudan katıldığı tespit edilirse, bu kişiler nitelikli dolandırıcılık suçundan da ayrıca sorumlu tutulacak.

Cinsiyet değiştirmek zorlaştırılıyor

Cinsiyet değişikliği başvurularında yaş sınırı 18’den 25’e çıkarılırken evli olmama koşuluna ek olarak çocuk sahibi olmama ve üreme yeteneğinden kalıcı olarak yoksun olma şartı getiriliyor.

Sağlık kurulu raporlarının yalnızca bakanlığın belirlediği tam teşekküllü eğitim ve araştırma hastanelerinden, en az üçer ay arayla yapılacak dört ayrı değerlendirme sonucunda alınması zorunlu kılınıyor.

Şartlara aykırı cinsiyet değiştirenlere üç yıldan yedi yıla hapis cezası öngörülüyor.

Aynı cinsiyetteki kişilerin nişan veya evlilik töreni yapması da bir yıl altı aydan dört yıla kadar hapisle ayrı bir suç olarak düzenleniyor.

Boşanma süreci düzenlemesi

Eşlerden birinin boşanma talebi halinde, ağır kusur şartı aranmadan evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının tespit edilmesi durumunda boşanmaya karar verilebilecek.

En az bir yıl süren evliliklerde, tarafların boşanma konusunda anlaşmasına rağmen nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konularda uzlaşamaması halinde boşanma kararı verilebilecek. Bu konuların yargılaması ayrıca sürdürülecek.

En az bir yıl ayrı yaşandığının ispatı da boşanma sebebi sayılabilecek.

Boşanmış kadının yeniden evlenebilmesi için gereken mahkeme kararı şartı kaldırılarak resmi bir sağlık kuruluşundan alınacak raporla doğrudan evlendirme memurluğuna başvurabilmesinin önü açılıyor.

Nafaka süre hesabı değişiyor

Yoksulluk nafakasının süresi, en az beş yıl olmak üzere evlilik tarihinden boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen sürenin yarısı olarak hesaplanacak.

Ancak nafaka alacaklısının sağlık sorunu, yaşlılık veya çalışamama gibi nedenlerle düzenli gelirinin olmaması halinde sürenin bitiminden itibaren en geç bir yıl içinde başvurulması şartıyla nafaka süresi uzatılabilecek.

Aile davalarının adli tatilde de görülebilmesi ve temyizde duruşma zorunluluğu kaldırılıyor